Scope 1, 2, 3 ต่างกันอย่างไร?

GHG Protocol แบ่งการปล่อยเป็น 3 Scope

มาตรฐานสากลที่ทั่วโลกใช้จัดทำบัญชีก๊าซเรือนกระจกคือ GHG Protocol ซึ่งแบ่งการปล่อยเป็นสามขอบเขต (Scope) เพื่อไม่ให้นับซ้ำและเห็นภาพว่าการปล่อยมาจากไหน

Scope 1 การปล่อยทางตรง

คือก๊าซที่ออกจากแหล่งที่องค์กรเป็นเจ้าของหรือควบคุมเอง เช่น การเผาเชื้อเพลิงในหม้อไอน้ำและเตาเผา รถยนต์ของบริษัท และการรั่วไหลของสารทำความเย็น

Scope 2 พลังงานที่ซื้อมาใช้

คือการปล่อยทางอ้อมจากไฟฟ้า ไอน้ำ ความร้อน หรือความเย็นที่องค์กรซื้อมาใช้ คำนวณได้สองแบบ location-based (ค่าเฉลี่ยของโครงข่ายไฟฟ้า) และ market-based (ตามสัญญาซื้อไฟ เช่น พลังงานหมุนเวียน) ควรระบุให้ชัดว่าใช้แบบไหน

Scope 3 ทั้งห่วงโซ่คุณค่า

คือการปล่อยทางอ้อมอื่น ๆ ทั้งหมด แบ่งเป็น 15 หมวด ทั้งต้นน้ำ (การผลิตวัตถุดิบ การขนส่งขาเข้า) และปลายน้ำ (การใช้สินค้า การกำจัดของเสีย) สำหรับหลายองค์กร Scope 3 คิดเป็นสัดส่วนใหญ่ที่สุดของการปล่อยทั้งหมด แต่ก็วัดยากที่สุดเพราะต้องอาศัยข้อมูลจากคู่ค้า

ทำไมต้องวัดทั้งสาม Scope

กฎหมายและมาตรฐานเริ่มบังคับการรายงาน ร่าง พ.ร.บ.โลกร้อนของไทย มาตรการ CBAM ของ EU และเป้าแบบ SBTi ล้วนต้องการข้อมูล Scope ที่ถูกต้อง อีกทั้งลูกค้าองค์กรใหญ่มักขอข้อมูล Scope 3 จากคู่ค้าในห่วงโซ่

เริ่มวัดอย่างไร

เริ่มจาก Scope 1 และ 2 ก่อนเพราะข้อมูลอยู่ในมือ (บิลค่าไฟ ค่าน้ำมัน) แล้วค่อยขยายสู่ Scope 3 ตามหมวดที่สำคัญที่สุดของธุรกิจ

คำถามที่พบบ่อย